Capo Nedir? Nasıl Kullanılır ve Hangi Perdeye Takılır?

Capo ne işe yarar

Capo takılı perdenin yeni "boş tel" olduğunu düşünebilirsin. Capoyu 2. perdeye takarsan, çaldığın her akor iki yarım ses (iki perde) yükselir. Böylece kolay akor şekilleriyle zor tonlarda şarkı çalabilir ya da şarkıyı sesine uygun bir tona kaydırabilirsin.

Hangi akoru çalacağını nasıl bulursun

Çaldığın şekil ile duyulan akor arasındaki fark, capoyu taktığın perde sayısı kadar yarım sestir. Örneğin G şeklini çalıyorsan duyulan akor şöyle olur:

• Capo 1: G# (Ab)
• Capo 2: A
• Capo 3: A# (Bb)
• Capo 4: B
• Capo 5: C
• Capo 7: D

Pratik bir örnek

Bir şarkı B tonundaysa ve barre akorlardan kaçınmak istiyorsan, capoyu 4. perdeye takıp G şekillerini çalarsın: G şekli 4. perdede B olarak duyulur. Şarkıdaki diğer akorlar da aynı yöntemle (şekil ve capo farkı kadar yukarı) dönüşür. Şarkı sayfalarındaki transpoze aracı bu hesabı senin yerine yapar.

Nereye takılır

• Capoyu perde çubuğuna yakın, ama çubuğun üstüne değil hemen arkasına tak; uzak takarsan teller tıkırdar, çubuğun üstüne takarsan ses kısılır.
• Altı teli de eşit baskıyla bastırdığından emin ol; bir tel hafif sönükse capoyu biraz kaydır.
• Taktıktan sonra gitarı yeniden akort et: capo teli hafifçe gerdiği için sesler biraz yükselebilir. Akort aletini kullanabilirsin.

Hangi capo alınır

Başlangıç için yaylı kıskaç tipi capo yeterlidir: tek elle takılıp çıkarılır ve çoğu steel ve klasik gitarda çalışır. Klasik gitarın sapı geniş olduğu için "klasik gitar capo" diye işaretlenmiş, daha geniş çenesi olan modeli seç. Elastik kayışlı capolar ucuzdur ama baskıyı eşit dağıtmayabilir; tellerin bir kısmı tıkırdıyorsa çoğu zaman sebep budur.

Sık yapılan hatalar

• Capoyu perdenin üstüne takmak: ses kısılır ve tel tıkırdar. Perdenin hemen arkasına yerleştir.
• Akor şeklini capo yokmuş gibi okumak: akor sayfasında "Capo 2" yazıyorsa şekilleri capo takılıyken, olduğu gibi çalarsın; sesi capo yükseltir.
• Capoyu eğik takmak: bir tarafı gevşek kalırsa o teller sönük çıkar. Capo sapa dik ve düz durmalı.
• Çalmadığın zaman capoyu takılı bırakmak: teller ve sap uzun süre baskı altında kalır; kullanmıyorsan çıkar.

Sık sorulan sorular

• Capo takılı gitar akort bozar mı? Capo telleri biraz gerdiği için sesler hafifçe yükselebilir; taktıktan sonra akoru kontrol et.
• Capo yerine ne kullanılır? Capo'nun tam bir karşılığı yoktur. İşaret parmağınla barre yapmak aynı etkiyi verir ama o parmağı bağlar ve çok güç ister. Kalem ve lastik gibi doğaçlama çözümler genellikle akortu bozar; ucuz bir capo daha iyi bir yatırımdır.
• En fazla hangi perdeye takılır? Çoğu şarkı 1. ile 7. perde arasında çalınır; daha yüksek perdelerde sesin tizleşir ve gitar tuşları yakınlaşır.
• Capo gitara zarar verir mi? Uygun gerginlikte takılı ve çalışma sonunda çıkarılmış bir capo zarar vermez; çok sıkarsan akort kayar. Gitarı capo takılı bırakıp saklama.

Hangi şarkıda işe yarar

Sesin bir şarkının özgün tonuna yetmiyorsa, capo ve kolay akor şekilleriyle tonu yükselterek ya da transpoze ederek kendi rahat aralığında çalabilirsin. Barre akorları henüz oturtamadıysan capo geçici bir kurtarıcıdır; ama zamanla barre akorları da çalışman iyi olur.