Gitar Telleri Hangi Nota? Tel İsimleri ve Notaların Yerleri
Güncelleme:
Gitarda altı tel vardır ve her birinin bir notası vardır. Bu notaları ve sapın üzerinde nerede olduklarını bilmek, akor basmayı, akort etmeyi ve tab okumayı kolaylaştırır. Aşağıdaki tablolar tek tek yazılmadı: bir bilgisayar programı notaları hesaplayarak üretti ve ayrıca testlerle kontrol edildi.
Altı telin adı ve notası
Tel numaraları en ince telden (1. tel) en kalın tele (6. tel) doğru artar. Standart akortta teller kalından inceye şöyledir:
| Tel | Nota (harf) | Nota (Do Re Mi) | Kalınlık |
|---|---|---|---|
| 6. tel | E | Mi | En kalın (en pes ses) |
| 5. tel | A | La | Kalın |
| 4. tel | D | Re | Kalın |
| 3. tel | G | Sol | İnce |
| 2. tel | B | Si | İnce |
| 1. tel | E | Mi | En ince (en tiz ses) |
Tellerin sırasını ezberlemek için baş harfleri kullanabilirsin: E-A-D-G-B-E, "Elma Ayva Dut Gilas Böğürtlen Erik" cümlesiyle akılda kalır. Akort için akort aletini ya da kulakla akort yöntemini kullan.
Harf mi, Do Re Mi mi?
Yabancı kaynaklarda notalar harfle, Türkçe kitaplarda ise Do Re Mi ile yazılır. İkisi aynı notalardır:
| Harf | C | D | E | F | G | A | B |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Do Re Mi | Do | Re | Mi | Fa | Sol | La | Si |
Notanın yanındaki "#" (diyez) notayı bir yarım ses yükseltir, "b" (bemol) bir yarım ses alçaltır. Örneğin C# ile Db aynı sesi verir. Akor adlarındaki ekleri akor isimleri yazısında anlattık.
Sapta notalar nerede
Aşağıdaki tablo, her telde boş telden 12. perdeye kadar bütün notaları gösterir. 12. perde, boş telin tam bir oktav yukarısıdır; yani notalar orada başa döner. Diyezli notalar için "#" kullandık; bemollü yazımı için yarım ses altındaki notanın adını söyleyebilirsin (örneğin "A#" = "Bb").
| Tel | Boş | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 6. tel (E) | E | F | F# | G | G# | A | A# | B | C | C# | D | D# | E |
| 5. tel (A) | A | A# | B | C | C# | D | D# | E | F | F# | G | G# | A |
| 4. tel (D) | D | D# | E | F | F# | G | G# | A | A# | B | C | C# | D |
| 3. tel (G) | G | G# | A | A# | B | C | C# | D | D# | E | F | F# | G |
| 2. tel (B) | B | C | C# | D | D# | E | F | F# | G | G# | A | A# | B |
| 1. tel (E) | E | F | F# | G | G# | A | A# | B | C | C# | D | D# | E |
Notaları yerleştirmek için üç kural
- Bir perde ilerlemek notayı bir yarım ses yükseltir. Mi'den Fa'ya ve Si'den Do'ya ise tek yarım ses vardır; öbür doğal notalar iki perde (bir tam ses) aralıklıdır.
- Aynı perdede bir kalın telden bir ince tele geçmek notayı beş yarım ses yükseltir. Tek istisna 3. telden 2. tele geçiştir: orada dört yarım ses vardır.
- 12. perde, boş telin bir oktav yukarısıdır; notalar orada baştan başlar.
Neden kalın tel pes, ince tel tiz çalar
Bir telin sesinin yüksekliğini üç şey belirler: uzunluğu, gerginliği ve kalınlığı. Gitarda bütün teller aynı uzunluktadır; kalın teller daha ağır olduğu için daha yavaş titreşir ve daha pes ses verir, ince teller daha hızlı titreşip tiz ses verir. 6. tel ile 1. tel aynı Mi notasını çalar, ama 1. tel iki oktav daha yüksektedir: 6. telin yaklaşık 82 Hz'lik sesi, 1. telde 330 Hz civarına çıkar.
Perdeye basmak telin titreşen uzunluğunu kısaltır: tel kısaldıkça ses yükselir. Her perde bir yarım sestir; 12 perde telin tam yarısını kısaltır ve sesi bir oktav yükseltir. Bu yüzden 12. perdede notalar baştan başlar.
Tablodan akor bulma örneği
Diyelim ki Am akorunda hangi notaların çalındığını merak ediyorsun. Am akoru x 0 2 2 1 0 şeklinde basılır: 5. tel boş (La), 4. telde 2. perde (Mi), 3. telde 2. perde (La), 2. telde 1. perde (Do), 1. tel boş (Mi). Tabloya baktığında bunların La, Mi, La, Do, Mi olduğunu görürsün; yani akor yalnızca La, Do ve Mi notalarından oluşur. Akor nasıl kurulur yazısında bu hesabı tüm açık akorlar için tablo olarak veriyoruz.
6. ve 5. telde doğal notalar
Çoğu şarkıda ve akor şeklinde kök nota 6. ya da 5. teldedir. Bu iki teldeki doğal notaların yerlerini bilmek, barre akorları ve transpoze etmeyi çok kolaylaştırır.
- 6. tel: boş = Mi, 1. perde = Fa, 3. = Sol, 5. = La, 7. = Si, 8. = Do, 10. = Re, 12. = Mi.
- 5. tel: boş = La, 2. perde = Si, 3. = Do, 5. = Re, 7. = Mi, 8. = Fa, 10. = Sol, 12. = La.
Örneğin 6. telde 1. perdede barre yaparsan F (Fa) akoru, 3. perdede G (Sol) akoru elde edersin; bu kuralı barre akor yazısında kullandık.